AI verandert onze economie en samenleving in hoog tempo. De keuzes die Nederland nu maakt, bepalen volgens het kabinet in belangrijke mate welke bedrijven en banen hier ontstaan, hoe publieke voorzieningen functioneren en hoeveel invloed Nederland houdt op de ontwikkeling van deze technologie. Met de nieuwe visie wil het kabinet-Jetten richting geven aan die ontwikkeling, in plaats van deze af te wachten.
De nieuwe kabinetsvisie ‘Kiezen voor AI voor iedereen’ die op 6 november 2026 is gepresenteerd zet in op het benutten van economische en maatschappelijke kansen, het versterken van de Nederlandse en Europese autonomie en het waarborgen van publieke waarden. De ambities sluiten op belangrijke punten aan bij de Actieagenda AI/Data, die onder regie van Digital Holland tot stand is gekomen.
Willemijn Aerdts, staatssecretaris van Digitale Economie en Soevereiniteit stelt dat AI onze toekomst voor een belangrijk deel gaat bepalen. “Maar hoe die toekomst eruitziet, ligt niet vast. We willen een Nederland waarin AI iedereen beter maakt en ons vooruithelpt.”
Focus op Nederlandse en Europese AI-kracht
Nederland kan niet op alle onderdelen van AI vooroplopen. Daarom wil het kabinet gerichte keuzes maken en investeren in gebieden waar Nederland sterke kennisposities heeft en waar economische kansen en maatschappelijke uitdagingen samenkomen. Daarbij gaat het onder meer om de zorg, energie, voedselproductie, veiligheid en hightechindustrie.
Het kabinet wil de ontwikkeling en toepassing van AI versnellen en Nederlandse AI-bedrijven betere mogelijkheden bieden om door te groeien. Daarvoor zijn onder meer voldoende talent, kapitaal, hoogwaardige data en rekenkracht nodig. Ook wil het kabinet belemmeringen wegnemen die het mkb ervan weerhouden AI toe te passen.
Een belangrijk aandachtspunt is de afhankelijkheid van buitenlandse technologieaanbieders. Het kabinet streeft niet naar volledige technologische onafhankelijkheid, maar wil wel voldoende eigen kennis, infrastructuur en capaciteit behouden om zelfstandig keuzes te kunnen maken.
Begin 2027 volgt een nadere uitwerking van de benodigde AI-infrastructuur en rekenkracht voor Nederland.
Veiligheid en publieke waarden
Naast economische kansen besteedt de visie nadrukkelijk aandacht aan de risico's van AI. Kunstmatige intelligentie kan cyberaanvallen geavanceerder maken en worden ingezet voor desinformatie en beïnvloeding. Het kabinet onderzoekt daarom onder meer de mogelijke oprichting van een Nederlands AI-veiligheidsinstituut.
Ook Prometheus, een initiatief onder de vlag van Digital Holland, sluit aan bij de ambities van het kabinet. Binnen dit publiek-private samenwerkingsverband bundelen onder meer TNO, cybersecuritybedrijven en overheidsorganisaties hun krachten om AI in te zetten voor het versterken van de digitale veiligheid. Prometheus richt zich op de ontwikkeling van AI-gedreven cybersecurityoplossingen, waarmee cyberdreigingen sneller en effectiever kunnen worden opgespoord en aangepakt.
Grip op de gevolgen van AI
Ook wil het kabinet dat burgers en organisaties grip houden op de gevolgen van AI. De Europese AI-verordening vormt daarvoor een belangrijk kader. Bedrijven en overheden moeten ondersteuning krijgen bij het toepassen van de regels, terwijl er ruimte blijft om verantwoord te experimenteren met nieuwe technologie.
Daarnaast komt er aandacht voor AI-vaardigheden en de gevolgen van AI voor de arbeidsmarkt. Burgers krijgen in 2027 en 2028 de mogelijkheid om mee te praten over de kansen en grenzen van AI.
Aansluiting bij Actieagenda AI & Data
De kabinetsvisie vertoont belangrijke raakvlakken met de Actieagenda AI/Data, die onder regie van Digital Holland in samenwerking met bedrijven, kennisinstellingen en andere betrokken partijen is ontwikkeld als onderdeel van de Nationale Technologie Strategie (NTS).
Deze actieagenda richt zich op de opbouw van een sterke, onderscheidende Nederlandse AI- en data-industrie, gebaseerd op FairTech-principes en federatieve data- en cloudoplossingen. Daarbij staan betrouwbare en verantwoorde technologie, het versterken van het Nederlandse verdienvermogen en het verminderen van strategische afhankelijkheden centraal.
De actieagenda vertaalt deze ambities naar concrete innovatieprogramma's, onder meer rond GPT-NL, sectorspecifieke AI-modellen, data- en cloudinfrastructuur en neuromorphic computing. Ook zet de agenda in op nauwere samenwerking tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid om AI-innovaties sneller naar de praktijk te brengen.
Lees meer over de Actieagenda AI/Data
Vertaling naar concrete oplossingen
De nieuwe kabinetsvisie onderstreept het belang van de koers die ook in de Actieagenda AI & Data is uitgezet. De uitdaging ligt nu in de vertaling van deze gezamenlijke ambities naar concrete investeringen, samenwerking en toepassingen die de Nederlandse economie en samenleving daadwerkelijk vooruithelpen.
Meer informatie: