De bijeenkomst werd afgetrapt door Johan Mentink, boegbeeld van Neuromorphic Computing NL (NC-NL) en Frits Grotenhuis, directeur en bestuurder van Digital Holland, dat deze coalitie ondersteunt. Op de bijeenkomst waren ruim vijftig geïnteresseerden afgekomen, werkzaam bij diverse Nederlandse bedrijven, overheidsinstanties en kennisinstellingen die zich bezighouden met neuromorphic computing.
Grotenhuis heette iedereen welkom en zei blij te zijn dat de interesse voor de bijeenkomst zo groot is. “Het is mooi om te zien dat jullie allen een bijdrage willen leveren om het ecosysteem rondom deze veelbelovende digitale sleuteltechnologie in Nederland naar een hoger plan te tillen.”
Daarna gaf hij een korte inleiding over Digital Holland (voorheen Topsector ICT), dat ecosystemen rondom digitale technologieën ondersteunt. Hij zoomde in op de Nationale Technologiestrategie (NTS) en de Actieagenda AI/Data die onder regie van Digital Holland, in nauwe samenwerking met het veld, is ontwikkeld. Binnen deze Actieagenda is neuromorphic computing één van de vier innovatieprogramma’s.
Vervolgens zoomde hij in op de potentie van neuromorphic computing voor het vergroten van het verdienvermogen van Nederland, het versterken van de digitale autonomie en het helpen oplossen van grote maatschappelijke uitdagingen. “Neuromorphic computing – computers die geïnspireerd zijn op de werking van het menselijk brein – biedt een revolutionaire oplossing voor de groeiende energie- en rekenbehoefte van kunstmatige intelligentie. Waar traditionele systemen steeds meer energie en hardware vereisen, maakt neuromorphic computing het mogelijk om sneller, slimmer en met een fractie van het energieverbruik te rekenen”, aldus Grotenhuis.
Lees ook:
Afsluitend blikte hij kort terug op wat er de afgelopen twee jaar bereikt is op het gebied van ecosysteemontwikkeling in neuromorphic computing en wat er de komende tijd op de agenda staat.
Frits Grotenhuis, directeur Digital Holland
Het belang van neuromorphic computing
Mentink startte zijn presentatie met een korte uitleg over neuromorphic computing, het belang en de kansen van deze technologie en waarom de tijd rijp was voor een Actieplan Neuromorphic Computing. “Iedereen wil betere en slimmere computers, die meer kunnen met veel minder energie. Door goed samen te werken kunnen we dat hier in Nederland bereiken, onze economie versterken en onze samenleving beter maken”, aldus Mentink.
Onlangs is hiertoe de NC-NL coalitie opgericht. “Er zijn belangrijke parallellen met andere prioritaire sleuteltechnologieën als AI/Data, Cybersecurity, Semicon, Photonics en Quantum Computing. We willen die kruisbestuiving verder aanjagen en de silo’s doorbreken.”
Mentink benadrukt dat Nederland een goede uitgangspositie heeft als het gaat om neuromorphic computing. “Onze ambities zijn dan ook groot: we willen als Nederland wereldwijd een top3-positie bemachtigen.” Hij denkt zelfs dat Nederland op sommige terreinen binnen neuromorphic computing tot de absolute top kan behoren. “Op sommige terreinen win je het niet van grootmachten als China en de VS, maar wij zijn bijvoorbeeld het verst op het gebied van de ontwikkeling van prototypefaciliteiten. Dat gebeurt nog nergens ter wereld en als dat gaat vliegen, hebben we een grote voorsprong op de rest.”
Vervolgens was het tijd om de drie actielijnen van het Actieplan Neuromorphic Computing, dat onlangs is opgesteld door Digital Holland en verschillende kennisinstellingen, bedrijven en overheidsinstellingen, toe te lichten.
Johan Mentink, boegbeeld van NC-NL
Actielijn 1 – Ontwikkeling van het ecosysteem
Tijs Koops van Digital Holland trapte af met de eerste actielijn: de ontwikkeling van het ecosysteem rondom neuromorphic computing. Koops: “Nederland heeft een goede uitgangspositie en het is tijd om die positie verder te versterken. Zo’n twee jaar geleden is er een eerste kerngroep ontstaan, die vooral bestond uit wetenschappers. Die wilden we verder uitbreiden en met name verbreden naar het bedrijfsleven en overheidsinstanties. Innovatie ontstaat namelijk vooral als je de community beter met elkaar weet te verbinden. Bijvoorbeeld door elkaar op regelmatige basis te treffen, een operationeel programmateam in te richten en één of twee keer per jaar een groter event te organiseren.”
Een ander middel om het ecosysteem te laten bloeien is het nastreven van een ‘shared narrative’. Koops: “Neuromorphic computing is nog niet helemaal uitgekristalliseerd. Het helpt om onderzoeken en rapporten te delen met elkaar en te brainstormen over de laatste ontwikkelingen en trends om een beter beeld te krijgen van de kansen en bedreigingen van de technologie.” Verder wordt er gekeken naar nauwere internationale samenwerking. Dat gebeurt nu al met Groot-Brittannië, waarnaar vorig jaar een missiereis georganiseerd werd, maar er wordt ook gekeken naar onder meer Frankrijk, Duitsland en Zwitserland. “Het is belangrijk om als Europa vaker samen op te treden en een vuist te maken tegen grootmachten zoals de VS en China.” Tot slot wil NC-NL meer alignment organiseren op het gebied van (inter)nationale subsidiecalls en beleid en wet- en regelgeving. De komende tijd focust deze actielijn zich hoofdzakelijk op het verbinden van verschillende partijen uit de wetenschap, de overheid en het bedrijfsleven, het opzetten van een governance-structuur en het organiseren van bijeenkomsten.
Actielijn 2 – Marktgedreven applicatielab
Daarna nam Sagar Dolas, Programmamanager Innovatie bij SURF, het stokje over om actielijn 2 toe te lichten. Deze actielijn draait om de creatie van een marktgedreven applicatielab. Streven is de realisatie van een nationaal test- en demonstratiecentrum, waarin neuromorphic hard- en software toegankelijk wordt gemaakt voor bedrijven in sectoren als energie, telecom, defensie, medische technologie en halfgeleiders.
“We willen domeinexperts in de genoemde sectoren, software engineers en neuromorphic systeem- en solution providers bij elkaar brengen om samenwerkingsovereenkomsten te onderzoeken en om te benchmarken”, licht Dolas toe. Dit biedt kansen om nieuwe ontdekkingen te doen, te experimenteren en te testen en om te leren van elkaar. Dolas: “We willen beginnen met het samenstellen van een lijst van potentiële use cases. De ambitie is om binnen twee tot drie jaar de eerste trajecten af te kunnen ronden. Op die manier maken we de markt stap-voor-stap klaar voor deze nieuwe technologie.”
Actielijn 3 – Ontwikkeling van prototypefaciliteiten
De derde actielijn werd gepresenteerd door prof. Beatriz Noheda (CogniGron). Deze actielijn gaat over het belang van het ontwikkelen van prototypefaciliteiten voor nieuwe technologieën. Het doel is dat er gedeelde faciliteiten komen waarin universiteiten en bedrijven gezamenlijk nieuwe materialen, architecturen en chips kunnen ontwikkelen en testen. Zo wordt de stap van lab naar fabriek gezet.
Prof. Beatriz Noheda (CogniGron)
Noheda startte haar presentatie met de uitleg van het belang van prototyping. “Het leidt tot innovaties op alle niveaus, waarbij co-design en applicatiegedreven innovatie essentieel is. Verder moet niet worden onderschat welke rol hardware speelt.” Vervolgens zoomde ze in op de twee belangrijkste problemen die opgelost moeten worden bij het prototypen van chips. Die uitdagingen liggen op het gebied van schaal en integratie. Ze stond stil bij de complexiteit en de hoge kosten die gepaard gaan met het wegnemen van deze barrières. Tot slot behandelde ze de vier doelen van de derde actielijn en stipte ze de eerste stappen die gezet moeten worden binnen deze lijn aan.
Fotomoment
Na een koffie- en theebreak, waarin er volop werd genetwerkt, was het tijd voor een fotomoment met alle deelnemers van de NC-NL coalitie. Dat leverde een mooi plaatje op in de voormalige kerk in Utrecht, die nu is omgedoopt tot een eventlocatie: In de Driehoek.
Partijen die op dit moment onderdeel zijn van NC-NL zijn: Axelera, Innatera, IMChip, Ximplic, Hoursec, OPT/NET, SURF, Computationele Wetenschapsgroep, BRAINS Center for Brain-inspired Computing, CogniGron, TNO, imec, Netherlands Science Center, CWI, Universiteit van Twente, Universiteit van Groningen, AMOLF, Radboud Universiteit, Hogeschool Utrecht, TU Delft en TU Eindhoven.
Paneldiscussie
Tot slot was het tijd voor een interactieve paneldiscussie, met de drie presentatoren van de actielijnen op het podium. Zij beantwoorden vragen vanuit de zaal en reageerden op opmerkingen en suggesties van de deelnemers. Zo waren er vragen over hoe de kennisdeling plaats gaat vinden, of dit op basis van open source gebeurt, en hoe andere geïnteresseerden van buiten de coalitie kunnen bijdragen aan de drie actielijnen. Ook bleek uit vragen uit de zaal dat er behoefte is aan een matchmakingevent en dat ze graag meer willen weten van de mogelijkheden voor ‘in kind’ samenwerking aan innovatieve projecten.
Het panel, met v.l.n.r. Tijs Koops, Sagar Dolas en prof. Beatriz Noheda
Ook de angst voor het gebrek aan voldoende goed opgeleid talent om de ambities te realiseren kwam aan de orde, net als de behoefte aan voldoende investeringskapitaal vanuit zowel de overheid, het bedrijfsleven als de Europese Unie. Tot slot waren de deelnemers het eens dat Nederland de strijd niet alleen kan aangaan tegen andere grootmachten en dat er gezamenlijk moet worden opgetrokken met andere Europese landen.
Tenslotte werd gesproken over de toekomstige plannen en doelen van de neuromorphic computing community en over de noodzaak om meer te experimenteren en te innoveren. Boegbeeld Johan Mentink moedigde iedereen aan om deel te nemen aan de community en om te helpen bij het creëren van een sterk en duurzaam ecosysteem.
Afrondende woorden en vooruitblik
Na afronding van de paneldiscussie werd er kort vooruitgeblikt op de stappen die de komende tijd gezet gaan worden. De bijeenkomst werd afgesloten met een lunch, waarbij er nog volop kon worden nagepraat en nieuwe contacten konden worden gelegd.
Wilt u meer weten over het Actieplan Neuromorphic Computing en de coalitie NC-NL?