Het Nederlands tech-ecosysteem is goed voor 2,64 miljard euro aan investeringen, maar slaagt er onvoldoende in dit om te zetten naar internationale schaal. Het aantal nieuwe startups in Nederland neemt al twee jaar af. Wel worden relatief veel AI-bedrijven opgericht in ons land, maar die groeien relatief weinig door tot scale-ups. Dat blijkt uit het vandaag gepresenteerde State of Dutch Tech 2026 rapport van Techleap, TNO en Invest-NL.
De onderzoekers van het rapport schrijven dat Nederland alles in huis heeft om op wereldschaal te concurreren, maar dat we nu nog vooral zijn ingericht op snelle groei van digitale diensten. De focus moet volgens hen meer komen te liggen op kapitaalintensieve en strategische technologie.
Hoogste AI-talentdichtheid van Europa
Volgens het rapport heeft Nederland een unieke uitgangspositie vanwege ‘de hoogste AI-talentdichtheid van Europa’. "De volgende stap is dit talent beter te koppelen aan schaalbare bedrijven", schrijven de onderzoekers.
Om (internationaal) verder te groeien, hebben Nederlandse AI-start-ups daarnaast veel geld nodig. Nu komt maar liefst driekwart van de investeringen uit het buitenland, waarvan het grootste deel uit de VS. Jelle Prins, één van de initiatiefnemers van het onlangs gelanceerde Nationaal AI Deltaplan, dat oproept om vol in te zetten op AI, zegt tegenover een verslaggever van de NOS dat ‘Nederland achter de feiten aanloopt’. "Alsof we met onze klompen door de modder moeten rennen. We gaan langzamer dan andere landen, terwijl we het kapitaal hebben en het talent."
Prins pleit voor meer investeringen met binnenlands kapitaal, vooral in de opschaalfase. Hierbij denkt hij onder meer aan grote pensioenfondsen en succesvolle ondernemers, die hij adviseert om niet alleen in Amerikaanse tech te investeren, maar ook naar Nederland te kijken.
Te veel regels
Naast een tekort aan kapitaal zijn er te veel regels die de groei van startups belemmeren. Zo kost het te veel tijd om een bankrekening te openen en zijn de arbeidsmarktregels volgens veel startende ondernemers in Nederland te streng. Prins pleit bijvoorbeeld voor snellere werkvergunningen en elitecontracten zonder concurrentiebeding voor AI-talent, zodat ze meteen weer ergens anders aan de slag kunnen.
Europa heeft eerder al laten weten iets te willen doen aan het oerwoud aan regels. In 27 lidstaten gelden nu 27 verschillende rechtssystemen. Dat moet EU Inc (European Incorporated Company) gaan veranderen. Dit is een plan voor minder administratieve rompslomp bij grensoverschrijdend ondernemen binnen de EU. Daarmee kan een ondernemer binnen 48 uur en zonder kapitaal en tussenkomst van een notaris een Europese vennootschap oprichten. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, gaf drie weken geleden haar steun aan EU Inc op het World Economic Forum in Davos.
Tech in het coalitieakkoord
Positief is ook dat in het nieuwe coalitieakkoord veel aandacht is voor technologische innovatie en het aanjagen ervan. “Waar mogelijk wordt gebruikgemaakt van Europese cofinanciering en investeringskansen, bijvoorbeeld via het European Competitiveness Fund, de Chips Act 2.0 en IPCEI’s (projecten met een groot gemeenschappelijk belang). We zorgen met een nationale EU-financieringsvoorziening voor voorspelbaarheid en toegang van Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen tot Europese innovatieprogramma’s”, staat er in het Coalitieakkoord.
Het kabinet werkt toe naar de 3%-norm voor R&D-investeringen. Daarvan moet het grootste deel van het bedrijfsleven komen, maar de overheid kan met publieke investeringen ook private investeringen aanjagen. De overheid moet daarnaast de randvoorwaarden creëren en vaker optreden als ‘launching customer’ voor innovatieve technologieën. Het kabinet gaat door met de uitvoering van de Nationale Technologiestrategie en ondersteunen regionale innovatieclusters.
Lees ook:
Wilt u weten wat de eerste reacties waren op de plannen voor digitale innovatie van de aankomende Coalitie? Bekijk hier de eerste reacties op de plannen.
Actieagenda AI/Data
Voor de uitvoering van de Nationale Technologiestrategie (NTS) investeert het kabinet in regionale innovatieclusters en neemt het deel aan Europese innovatieprogramma’s en publiek-private innovatieprogramma’s. Voortvloeiend uit de NTS is onder regie van Digital Holland de Actieagenda AI/Data tot stand gekomen, die op 26 januari 2026 officieel is gepresenteerd. “AI en Data vormen samen met de andere prioritaire sleuteltechnologieën de strategische ruggengraat van het technologie- en innovatiebeleid van ons land”, licht Digital Holland-directeur Frits Grotenhuis toe.
In de Actieagenda AI/Data heeft Digital Holland, samen met alle relevante partijen in het veld, concreet uitgewerkt wat er moet gebeuren om de ambities uit de Nationale Technologiestrategie (NTS) te bereiken. “Met de Actieagenda AI & Data zet Nederland vol in op de ontwikkeling van een AI-, data- en cloudindustrie die draait op FairTech-principes en federatieve data- en cloudoplossingen. De razendsnelle ontwikkelingen op het gebied van AI- en data bieden enorme kansen om het verdienvermogen van Nederland te versterken. Tegelijkertijd hebben niet-Europese spelers momenteel een dominante positie, wat vragen oproept over soevereiniteit en autonomie. De actieagenda speelt hierop in met concrete voorstellen om kansen voor economie en samenleving te benutten, Europese alternatieven te ontwikkelen en de technologische slagkracht van Nederland te versterken.”
In plaats van te concurreren met huidige niet-Europese aanbieders, stelt de Actieagenda AI/Data voor te investeren in een alternatief: inzetten op FairTech-oplossingen, federatieve ecosystemen, interoperabele cloudoplossingen en sectorspecifieke foundationmodellen. Zo kan Nederland een duurzame en onderscheidende positie op technologiegebied opbouwen.
Grotenhuis: “Dit vraagt om het versterken van de infrastructuur door te investeren in talent, datastandaarden, cloudtechnologie en rekenkracht. Daarnaast willen we een eigen AI-, data- en cloudindustrie bouwen, in Europese context. Met deze technologie kunnen sectoren transformeren en zo hun verdienvermogen vergroten.”
Binnen de Actieagenda zijn er vier innovatieprogramma’s, die de bijdragen aan de toekomstbestendigheid van de Nederlandse AI- & data-industrie:
- Innovatieprogramma 1: Europees Fair Tech Large Language Model op basis van GPT-NL
- Innovatieprogramma 2: Domein-specifieke foundation-modellen
- Innovatieprogramma 3: Data & Cloud
- Innovatieprogramma 4: Neuromorphic computing
Lees ook:
Kabinet Jetten aan zet
Grotenhuis benadrukt hij dat het nieuwe Kabinet-Jetten aan zet is ‘om een impuls te geven aan onderzoek en innovatie, naast het versterken van randvoorwaarden voor ondernemers’. “Vanuit Digital Holland dragen we hier graag aan bij, samen met een breed palet van stakeholders.”
Constantijn van Oranje, Speciaal Gezant bij Techleap, stelt vandaag in een persbericht dat zes jaar State of Dutch Tech een beeld toont van ‘stagnatie en beperkte groei, die we ons nu niet meer kunnen veroorloven’. "De afgelopen zes jaar hebben we in dit rapport vooruitgang laten zien, maar zien ook dat structurele knelpunten blijven bestaan. De ontwikkeling van AI en de geopolitieke situatie verandert alles. We kunnen niet meer doorkabbelen zoals voorheen. Het hele ecosysteem van ondernemers, investeerders, bedrijfsleven, universiteiten en overheid moeten samen aan de slag met concrete oplossingen. Iedereen kan hierin een rol spelen.”