Wat zijn de Actieagenda's?
In de Nationale Technologiestrategie (NTS), een strategie van de Nederlandse overheid om de technologische koers van Nederland tot 2035 te bepalen, zijn 10 sleuteltechnologieën benoemd. Zij vormen de strategische ruggengraat van het technologie- en innovatiebeleid. Maar alleen een strategie op papier is niet genoeg. Er moet ook concreet worden uitgewerkt wat er moet gebeuren om deze ambities te bereiken. Dat is de rol van de Actieagenda’s.
Wat is het doel van de Actieagenda’s?
Het kabinet heeft opdracht gegeven om voor elke van de 10 prioritaire sleuteltechnologieën een Actieagenda op te stellen, zodat:
- duidelijk wordt welke stappen, middelen en samenwerkingen nodig zijn;
- concrete innovatieprogramma’s en routes naar uitvoering worden beschreven;
- de plannen van het bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid op elkaar worden afgestemd.
De Actieagenda’s brengen de strategische doelen naar de uitvoering en vormen de operationele vertaling van de Nationale Technologiestrategie (NTS).
Hoe is bepaald welke sleuteltechnologieën prioritair zijn voor Nederland en dus een eigen Actieagenda krijgen?
Technologische innovaties en ondernemerschap zijn cruciaal voor een productiever, duurzamer en veiliger Nederland. Om internationaal concurrerend te blijven en onze afhankelijkheid van andere landen te beperken, is het van belang leiderschap te behouden op strategische technologische gebieden. Hierbij moeten scherpe keuzes gemaakt worden. De Nationale Technologiestrategie (NTS) biedt aanknopingspunten hiertoe.
De 10 prioritaire technologieën zijn technologieën waarin Nederland internationaal kan uitblinken, die economisch belangrijk zijn, helpen maatschappelijke uitdagingen op te lossen en relevant zijn voor de nationale veiligheid.
Voor welke tien sleuteltechnologieën zijn Actieagenda’s ontwikkeld?
- AI/Data
- Biomolecular & Cell Technologies
- Cybersecurity Technologies
- Energy Materials
- Imaging Technologies
- Mechatronics & Optomechatronics
- Optical Systems & Integrated Photonics
- Process Technology, including Process Intensification
- Quantum Technologies
- Semiconductor Technologies
Voor welke Actieagenda’s is Digital Holland (voorheen Topsector ICT) verantwoordelijk?
Onder regie van Digital Holland zijn de volgende Actieagenda’s ontwikkeld:
- Actieagenda AI/Data
- Actieagenda Cybersecurity Technologies
Dit gebeurde in nauwe samenwerking met het Ministerie van Economische Zaken en diverse coalities en partijen, die op hun beurt weer een groot aantal organisaties vertegenwoordigen uit het bedrijfsleven, van kennisinstellingen en overheidsinstanties, De overige acht Actieagenda’s zijn ontwikkeld door de Kennis- en Innovatieagenda Sleuteltechnologieën (ST), in nauwe samenwerking met Holland High Tech, Chemistry NL, Health~Holland en het Ministerie van Economische Zaken.
Waarom is AI/Data één van de 10 sleuteltechnologieën waarvoor een Actieagenda is ontwikkeld?
Verdienvermogen, weerbaarheid en strategische autonomie zijn van essentieel belang voor onze economie en maatschappij. De stormachtige opkomst van Artificial Intelligence, Data en Cloud heeft een enorme impact gehad op deze belangrijke thema’s. Nederland en Europa zijn te afhankelijk geworden van buitenlandse partijen waar we door geopolitieke ontwikkelingen niet afhankelijk van willen zijn. Mooie toepassingen van nieuwe technologie hebben hun schaduwzijde in misbruik van data en algoritmen.
Met de komst van een nieuwe golf van innovaties rondom AI, Data en Cloud heeft Nederland een kans terrein terug te veroveren en het spel volgens onze normen en waarden te spelen. Dat vraagt wel om een gezamenlijke en gecoördineerde inzet van onze middelen rondom een aantal prioriteiten. De Actieagenda AI/Data geeft aan hoe we dat kunnen realiseren.
In deze artikelen leest u waarom AI/Data essentieel zijn voor het strategisch innovatiebeleid van Nederland:
Waarom datatechnologie één van de prioriteiten is van de BV Nederland – Digital Holland
Waarom is Cybersecurity Technologies één van de 10 sleuteltechnologieën waarvoor een Actieagenda is ontwikkeld?
De toenemende impact van cyberaanvallen ondermijnt niet alleen ons verdienvermogen, maar leidt ook tot maatschappelijke ontwrichting. Gijzeling van data, beïnvloeding van verkiezingen, diefstal van intellectueel eigendom en pogingen om vitale infrastructuur aan te vallen zijn in Europa aan de orde van de dag. Het recent verschenen Rapport Wennink noemt het beschermen van de digitale infrastructuur en het versterken van innovatie in cyberveiligheid van groot strategisch belang.
Hier ligt een uitdaging, maar ook een kans voor Nederland. Als wij in staat zijn onze sterke kennisbasis rondom cybersecurity om te zetten in innovatieve oplossingen om producten en diensten digitaal veilig te maken, slaan we twee vliegen in één klap. Enerzijds beschermen we ons land beter tegen aanvallen. Anderzijds bouwen we een concurrentiekrachtige positie op als land dat cyberveilige producten en diensten levert. Dat gaat echter niet vanzelf, en vraagt om gericht, consistent en langjarig beleid. In de Actieagenda Cybersecurity Technologies werken we dat uit onder de vlag van de Nationale Technologiestrategie (NTS).
In dit artikel leest u waarom Cybersecurity essentieel is voor het strategisch innovatiebeleid van Nederland:
Waarom cybersecurity een essentiële voorwaarde is voor groei en innovatie – Digital Holland
Hoe zijn de Actieagenda’s tot stand gekomen?
In de periode najaar 2024 tot eind 2025 stond voor beide Actieagenda’s een werkgroep centraal in het ontwikkelen van een SWOT-analyse, het duiden van het ecosysteem, het identificeren van de grote uitdagingen van vandaag en morgen en het inrichten van een systematiek om deze vraagstukken te adresseren. Verspreid over het land vonden diverse verkenningen en raadplegingen plaats. Er zijn tientallen interviews gehouden en diverse marktconsultaties. Het bureau Technopolis heeft de eerste fase begeleid en bureau Organizational Revolution de tweede fase.
Hierbij werkte Digital Holland (voorheen Topsector ICT) intensief samen met diverse coalities en partijen die op hun beurt weer een groot aantal organisaties vertegenwoordigen. Onder meer het Ministerie van Economische Zaken, TNO, NWO, diverse Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s), organisaties binnen het Hoger Onderwijs, zoals Platform PRIO en IPN, brancheorganisaties NL Digital, VNO-NCW en FME, en partijen als AIC4NL, CoE DSC, het voormalige dcypher en Security Delta HSD waren nauw bij het proces betrokken.
Waarom zijn de Actieagenda’s van de Nationale Technologiestrategie (NTS) niet ‘yet another plan’?
Het klopt dat in de afgelopen jaren veel goede initiatieven en consortia zijn gestart in Nederland op het gebied van innovatie en technologie. Met de Actieagenda’s gaan we ons onderscheiden en zoeken we de verbinding met alle relevante partijen uit het bedrijfsleven, kennisinstellingen en de overheid. De agenda’s zijn het startpunt om vanaf morgen samen verder aan de slag te gaan, met de middelen die er nu zijn.
We hebben relevante andere agenda’s met de Actieagenda’s verbonden om zo meer focus en massa te realiseren en meer impact te genereren voor onze economie én maatschappij. Er is afstemming met partijen als NTS RV (het regionaal versterkingsplan van ROM Nederland), Techleap, Invest-NL, de TKI’s (diverse topconsortia voor Kennis en Innovatie) en uiteraard ook met Europa.
Het onlangs gepubliceerde Rapport Wennink heeft veel los gemaakt. Binnen de Nederlandse context liet het rapport zien dat AI en Data een economische steunpilaar kunnen zijn, wanneer Nederland bereid is daarin te investeren. Daarnaast noemt Wennink in zijn rapport het beschermen van de digitale infrastructuur en het versterken van innovatie in cyberveiligheid van groot strategisch belang. Er is een duidelijke koppeling tussen de Actieagenda’s van de NTS en het adviesrapport van voormalig ASML-topman Peter Wennink. Waar het rapport de brede nationale noodzaak van innovatie en groei aangeeft, specificeren de NTS-Actieagenda’s hoe Nederland concreet moet handelen binnen technologiegebieden om die doelen te bereiken. Zo ontstaat een gericht innovatiebeleid dat Nederland helpt om wereldwijd technologisch relevant te blijven.
Wat staat er – kort samengevat – in de Actieagenda AI/Data?
‘Nederland bouwt een AI- en Data-industrie op basis van fairtech-principes en federatieve data- en cloudoplossingen’ – dat is de ambitie van de Actieagenda AI/Data. De Actieagenda stelt voor te investeren in een alternatief model voor het AI- & Data-aanbod van niet-Europese spelers. Door in te zetten op fairtech-oplossingen, federatieve ecosystemen, interoperabele cloudoplossingen en sectorspecifieke foundation-modellen bouwt Nederland voort op kennis en technologie waar we sterk in zijn en kunnen we een onderscheidende positie opbouwen op het wereldtoneel.
Om daartoe te komen zijn interventies nodig op drie niveaus:
- investeringen in de harde en zachte infrastructuur: computerfaciliteiten, interoperabele cloudoplossingen, datastandaarden en human capital;
- een AI- en Data-industrie die in staat is technologische oplossingen te ontwikkelen die een alternatief vormen voor de niet-Europese spelers;
- sectorale transities, zodat sectoren data kunnen uitwisselen waarop onder meer foundation-modellen kunnen worden getraind.
Op basis daarvan ontwikkelen bedrijven nieuwe businessmodellen die het verdienvermogen van Nederland versterken. Om dit te realiseren begint de Actieagenda met vier Innovatieprogramma’s:
- GPTNL dat zich richt op de ontwikkeling van een Europees taalmodel dat commercieel levensvatbaar is;
- Sectorspecifieke foundation-modellen. Dit programma ontwikkelt diep verankerde AI-systemen die domeinkennis integreren uit fysische modellen, observationele data en wetenschappelijke inzichten;
- Data & Cloud dat zich richt op een gemeenschappelijke data-infrastructuur in
- Nederland, inclusief een onderliggende cloud-infrastructuurlaag die autonomie en soevereiniteit borgt
- Neuromorphic Computing dat zich richt op technologie waarmee we een sprong kunnen maken in efficiënter en duurzamer gebruik van AI en data.
De Actieagenda coördineert, richt en daagt uit. Zij stimuleert dat regionale, nationale en internationale instrumenten elkaar versterken en dat Nederlandse partijen daar toegang tot weten te vinden. Dat vraagt om samenwerking met en voortbouwen op lopende initiatieven. Het vraagt echter ook om extra investeringen om de Innovatieprogramma’s te realiseren. Alleen zo is Nederland in staat een eigen AI- en Data-industrie te ontwikkelen die door gebruik van fairtech-principes en federatieve oplossingen een onderscheidende positie in de markt kan veroveren.
Wat staat er – kort samengevat – in de Actieagenda Cybersecurity Technologies?
‘Nederland in 2035 intrinsiek digitaal veilig’ – dat is de ambitie van de Actieagenda Cybersecurity Technologies. Die ambitie is er niet voor niets. De schaal van cyberaanvallen groeit en de schade neemt navenant toe. Met de voortschrijdende digitalisering worden de risico’s alleen maar groter.
Nederland is goed gepositioneerd om dat vraagstuk structureel aan te pakken met een sterke kennisbasis die op verschillende gebieden leidend is in de wereld. Door onze cyberweerbaarheid te vergroten kunnen we effectief op cyberaanvallen reageren. Voorkomen is echter beter dan genezen. De realiteit is dat veel van de technologie waarop we dagelijks vertrouwen, nooit is ontworpen met veiligheid als uitgangspunt. Naast het vergroten van cyberweerbaarheid, zet deze Actieagenda daarom vooral in op ‘secure-by-design’. Dat wil zeggen: het ontwikkelen van technologie die zo digitaal veilig mogelijk ontworpen is. Door veiligheid al vanaf het ontwerp van systemen, producten en digitale diensten mee te nemen, kunnen systemen intrinsiek digitaal veilig worden gemaakt.
Om dit te bereiken schetst deze Actieagenda drie actielijnen voor de komende jaren:
- Het aanjagen van de sectorale en regionale transitie richting cybersecure-by-design;
- De ontwikkeling van nieuwe technologie en methoden, met name voor cybersecure-by-design en autonome systemen;
- Het creëren van randvoorwaarden en infrastructuur (zoals menselijk kapitaal en de ontwikkeling van testlabs) die de vorige twee lijnen mogelijk maken.
Gerichte investeringen zijn nodig om een technologische basis te creëren waarop intrinsiek veilige digitalisering kan worden gebouwd. De Actieagenda coördineert en versterkt bestaande regionale, nationale en Europese instrumenten zodat zij deze technologieontwikkeling optimaal ondersteunen en toepassing in sectoren en ketens versnellen. Een belangrijk deel van de vooruitgang komt voort uit betere benutting van bestaande kennis, maar structurele technologische doorbraken vergen aanvullende inzet en langdurige investeringen.
Download de Actieagenda Cybersecurity Technologies
De Actieagenda's zijn op maandag 26 januari 2026 officieel gepresenteerd. Dat betekent niet dat het werk erop zit. Sterker nog: nu is het tijd voor actie. Wat moet er de komende tijd gebeuren?
De komende periode draait om uitvoering. Dat vraagt om een slagvaardige organisatie, gerichte publiek-private samenwerking en actieve betrokkenheid van stakeholders, regionaal, nationaal en Europees. Een belangrijk deel van de vooruitgang komt voort uit betere benutting van bestaande kennis, maar structurele technologische doorbraken vergen aanvullende inzet en langdurige investeringen. Alleen samen realiseren we de transitie naar een veilig, concurrerend en technologisch zelfstandig Nederland. Laten we nu aan de slag gaan!
Waar kan ik meer informatie vinden over de Actieagenda's van Digital Holland?
Op de website vanDigital Holland (voorheen Topsector ICT) en de website van de KIA Digitalisering vindt u meer informatie over de Actieagenda’s voor AI/Data en Cybersecurity Technologies. Daarnaast houden wij u op de hoogte via onze nieuwsbrieven en op ons LinkedIn-profiel. Bent u nog niet geabonneerd op onze nieuwsbrief? Meld u hier aan!
Daarnaast vindt er op maandag 13 april 2026 een kick-off event plaats rondom de Actieagenda Cybersecurity Technologies in de Malietoren in Den Haag. Dit event is op uitnodiging, waarbij er in verschillende werkgroepen aan de slag gegaan wordt. Voor de Actieagenda AI/Data is er op donderdag 23 april 2026 een kick-off event in de Malietoren in Den Haag (eveneens op uitnodiging). Bovendien is er op vrijdag 18 september 2026 een bijpraatmoment over beide Actieagenda’s op de Dag vd Digitalisering. Binnenkort vindt u meer informatie over bovengenoemde events op onze website, onze socials en in de nieuwsbrief.
Bent u van de pers en heeft u vragen of interviewverzoeken? Neem dan contact op met Kim Grimpe, Manager PR en Communicatie van Digital Holland, 06-24216184 | kim.grimpe@digital-holland.nl.